1. Tapaning Jasad
Jasad di
mangerteni minongko badan jasmani lan badan rohani, saben dinane diajab ora
rumindak sing njalari serik ing liyang, koyoto gampang nesu, loro ati,
ndrengki, srei, lan sak piturute. Banjut narimo terusing batin menowo manungso
tumitah manut pepesthening dewe-dewe, bab jodo, rejeki, pagawean, umpamane,
kabeh wes digarisake dening kang amurbo sukmo, manungso sak dremo
ngleksanakake, narimo ora teges pasrah bongkok’an ngunu wae ananging tetep kudu
dikanteni doyo upayane manungso nyukupi sandang pangan, papan lan kebutuhan
padinan liyane.
2. Tapaning Budi
Budi
dimangerteni minongko jatining manah, mulo di ajab saben dinane tansah
anyirnakake ati goroh lan tumindak kang jujur, utamane jujur marang diri
pribadi, yen wis jujur marang diri pribadi mesti biso jujur sapodo-podo, ing
ndonyo manungso tinitah nduweni sifat becik, olo, kaluwihan, kekurangan, sarto
nduweni wates ing samubarang bab, koyoto winates ing bab bondo ndonyo, wektu,
rekodoyo lan sakpiturute, banjur nyupeno nisto lan nistip yaiku ora kerem,
gelem lan sedyo tumindak nistho sing njalari uripe manggih popo.
3. Tapaning Howo Nafsu
Howo nafsu
iku sing ambabar karso, mulo di ajab podo nglakoni sabar alim, sabar tegese
biso momot sambarang karso sing enak lan ora kepenak dirasakake dening wong
akeh, nglakoni dadi sendang biso madahi opo wae ora mbedakake barang resik lan
barang reged, alim tegese biso ngemong lan momong atine dewe lan atine liyan,
banjur kebak pangapuro senadyan pini sakit lan dianioyo, kabeh den pasrahake
marang kang amurbo sukmo bakal pikoleh keadilan ing wuri becik ketitik olo
ketoro.
4. Tapaning Roso Jati
Roso jati
ambabar cipto yaiku kahanane roso sing murni tegese durung keno pengaruh
opo-opo, suwung soko karep lan pangarep-arep / pangangen-angen, bisaning
nggayuh sarono ngudi enenge engine kalbu, cipto diujudke kanthi mujo semedi,
enenge cipto ateges cipto digawe mandeg lan entinge cipto ateges cipto ora
nyipto sawiji opo, mesu mujo semedi sajak’e lumaku tumrap sing durung sempurno
rohanine, balik sing wes nampung krido ora perlu mesu semedi maneh, kang wes
nawung krido digambarake mangkene :
“Istijab
sasabdaniro, jumeneng wisnumurti trikolo sampun kawengku, wiyar tanpo wangenan
maneh animbo tirto jaladri, sinung wenang kaonang-onang kanangrat” lan
kaparingan conto satriyo Jhodipati kang wus amengkoni sariro Dewo Ruci Tribuono
biso amor pamore dyah Werkudoro, perlu diuningani menowo pujo semedi kuwi carane
mawerno-werno mulo perlu digoleki endi sing anyocoki tumrap diri pribadi, sak
umpomo ora ono sing anyocoki yo prayogo gawe dewe.
